Dan Sleigh ontvang die FAK se NP van Wyk Louw Toekenning

Die FAK se NP van Wyk Louw Toekenning word deur dr. Danie Langner (regs), uitvoerende hoof van die FAK aan dr. Dan Sleigh (links) oorhandig vir sy bydrae tot die bevordering van die Afrikaanse taal en kultuur.


 Knoetserige eikebome staan in gelid langs Franschhoek se besige strate en kondig met ’n basuin van rooi, oranje en geel skakerings aan dat dit herfs is. Herfs in pragtige Franschhoek. Dis reeds 20 Mei, maar dit bly droog en die verwagte winterreën terg die leë damme en vaal sandkolle met sy afwesigheid. Die wolklose blou bokant die dorp is byna intimiderend as jy opkyk en die koue knypie wat vroeër in die lug was, het reeds met die volraak van die dag onder die hope blare wat orals rondlê, ingekruip.

Dit is vyftig jaar gelede dat William van Rheede van Oudtshoorn se huis, Saasveld, baksteen vir baksteen verskuif is van Kaapstad na Franschhoek om die Hugenote Gedenkmuseum hier te huisves.

Saasveld-huis wat tans die Hugenote Gedenkmuseum in Franschhoek huisves.

Die pragtige, eenvoudige gebou staan statig net duskant die Hugenote Monument, wit gekalk, skoon, oop en verwelkomend. Terwyl jy verbystap, weerkaats die glans van die honderde klein ruitjies jou oë toe en skielik eggo die berisping van die bouer aan William: “… as bomme oor ons dorp bars. Jy, meer as enigeen, gaan skade ly.” William was egter vasbeslote oor sy huis met sy 720 ruite: “Die huis geen my plesier, soos hy nou is.” (Aanhalings uit 1795 deur Dan Sleigh, Tafelberg, 2016.)

Natuurlik kon daar nie ’n meer geskikte plek wees om die NP van Wyk Louw Toekenning aan dr. Dan Sleigh te oorhandig, as net hier nie.

“Hierdie toekenning span vir my die kroon op my skrywersloopbaan en dit is ’n groot eer om op die manier deur die FAK vereer te word en met Van Wyk Louw geassosieer te word.”

Met dié nederige woorde het dr. Dan Sleigh die welverdiende toekenning vir sy ontsaglike bydrae die afgelope dekades tot die Afrikaanse taal en kultuur in ontvangs geneem. Die toekenningsgeleentheid is deur die FAK, in samewerking met die Hugenote-Vereniging van Suid-Afrika, by die Hugenote Gedenkmuseum aangebied.

Sleigh het na ’n kort loopbaan in die onderwys sy roeping as geskiedskrywer en navorser gevind. Hy voltooi in 1969 die BA-graad met Engels en Geskiedenis as hoofvakke en verwerf later sy meestersgraad in geskiedenis, cum laude aan die Universiteit van Stellenbosch. Sy doktorsgraad in geskiedenis word met  DJ Kotzé en DJ van Zyl as promotors voltooi met Kotzé wat die werk beskryf as die “nuttigste boek” wat onder die vaandel van die Departement van Geskiedenis van die US ontstaan het. Sy proefskrif word later verwerk en deur Protea Boekhuis as Die Buiteposte uitgegee.

Die verskyning van sy debuutroman Eilande (2001), het die Afrikaanse letterkundige wêreld behoorlik laat regop sit en notisie neem van Dan Sleigh. ’n Naam waarvan hulle nog baie sou hoor in die toekoms. Die wyse waarop Sleigh die geskiedenis inkleur en op sy besondere wyse lewe gee, het onmiddellik aan hom groot aanhang besorg, asook verskeie toekennings. Uniek, vars, uitdagend, maar altyd getrou aan die feite sonder om te verveel. Soos André P Brink dit stel: “Eilande is nie net ’n titel nie – dis ’n gebeurtenis.”

In sy boeke neem Sleigh geduldig sy tyd om die storie van Suid-Afrika, asook die ‘geboorte’ van die Afrikaner te vertel op ’n ewewigte wyse wat die menslikheid van sy karakters, hul swakhede en al, nie probeer wegsteek of verdedig nie. Hy word hul stem en hul praat. Hul lewens, probleme, vraagstukke, oplossings, emosies en nog meer word in eenvoud vertel en jy kan nie anders as om aangetrokke te voel tot die eerlikheid daarvan nie.

Dit staan natuurlik in skrille kontras teenoor die manier waarop geskiedenis deesdae misbruik word vir politieke populisme en aanhitsing. Dié manier van doen, sorg dalk vir sensasionele koerantopskrifte, maar uiteindelik word die nasionale bewussyn hierdeur op onverantwoordelike wyse as’t ware op ’n sinkgat gebou wat reeds steier onder die las van naïwiteit en oningeligtheid.

Die geskiedenis van die Kaap, wat by hom so intense belangstelling ontlok, is inderwaarheid ook sy eie geskiedenis met voorouers wat reeds sedert die 18de eeu op die een of ander wyse bemoeienis met die Kaap het.

Sleigh wat in November 79 jaar oud word, is die beskeidenheid vanself. Na sy ontmoeting met Breyten Breytenbach skerts hy onlangs dat hy so geëerd gevoel het dat hy vir Breyten gesê het dat hy nou nooit weer sy hand gaan was nie.

In sy ontvangstoespraak het hy ook vir Helena Scheffler, kultuurhistoriese kenner wat hom reeds vir 20 jaar bystaan in sy navorsings- en skryfwerk, sy dogter Jean en die uitgewers by Tafelberg bedank vir hul ondersteuning.

Dan Sleigh ontvang die FAK se NP van Wyk Louw Toekenning vir die bevordering van die Afrikaanse taal en kultuur, en veral sy uitsonderlike prestasie op die gebied van Afrikaanse prosa en geskiedskrywing met spesiale vermelding van die historiese romans Eilande, Afstande, Wals met Mathilda en 1795.

Vorige ontvangers van hierdie toekenning sluit in: prof. Jaap Steyn, Karel Schoeman en T.T. Cloete.

No comments yet.

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.