Sterk gemeenskapsorganisasies noodsaaklik vir sukses

deur Flip Buys

FAK-NP-van-Wyk-Louw-Gemeenskap1

Werkers in ‘n staalsmeltery – Foto: Alamy


‘Whether you prevail or fail, endure or die, depends more on what you do yourself than on what the world does to you.’

Jim Collins

“In ʼn geglobaliseerde wêreld is sterk burgerlike organisasies noodsaaklik vir suksesvolle gemeenskappe.” Hierdie uitspraak van die Britse Eerste Minister David Cameron geld soveel te meer vir ʼn minderheidsgroep soos die Afrikaner wat self verantwoordelikheid vir sy toekoms moet aanvaar.

Groepe wat – soos die Kanadese filosoof Charles Taylor dit stel – permanent demokraties uitgesluit is van politieke mag oor hulself.

Dit beteken dat kultuurliggame en burgerlike organisasies instellings van uitnemendheid moet wees. Ons mag nie ʼn kultuur van middelmatigheid in ons instellings duld nie, omdat onderprestasie ons aandadig aan die ondergang van Afrikaans en haar sprekers sal maak.

Die skepping van ʼn kultuur van uitnemendheid begin by ʼn kultuur van selfverantwoordelikheid. Daarmee bedoel ek dat ons sélf verantwoordelikheid vir ons taal en ons instellings moet neem, en nie die probleem of die oplossing by faktore buite ons beheer moet soek nie. Dan kan en sal ons nooit slaag nie.

Studies van organisasies op sake-, kulturele, burgerlike, politieke of maatskaplike gebied, wys dat feitlik nie een vir langer as ʼn oogwink ʼn oorwegend positiewe omgewing met die wind van agter gehad het nie. Daarom word sukses nie bepaal deur positiewe kulturele, maatskaplike of politieke omgewings nie, maar hoe suksesvol die organisasie se leierskap die faktore onder sy beheer bestuur.

1. Alfa en Beta

Kom ons noem die negatiewe omgewingsfaktore waaroor die bestuur geen beheer het nie die “Beta-faktore”, en die interne faktore die “Alfa-faktore“. Die batebestuurder van ʼn pensioenfonds kan niks doen aan die negatiewe Beta-faktore soos die huidige krisis in die wêreldekonomie nie. As hy net ʼn passiewe bestuurstyl met ʼn laat-maar-gaan-strategie volg, gaan min mense na aftrede die katkos-opsie vryspring. Daarom neem die batebestuurder deeglik kennis van die onbeheerbare Beta-faktore, maar gebruik dan die Alfa-faktore onder sy beheer soos bateklaskeuses en portefeuljesamestelling om vir ʼn goeie opbrengs op swaarverdiende geld te sorg: en vir homself ʼn welverdiende bonus te verseker. Jy as gewone lid van die pensioenfonds het natuurlik ook ʼn belangrike verantwoordelikheid om jou eie beleggingskeuse (jou Alfa-faktore) dop te hou en nie net op jou batebestuurder (jou Beta-faktor) staat te maak nie!

Wat Afrikaans en haar instellings betref, word Beta-faktore nog te veel beskuldig vir die stand van ons taal, en die sprekers neem nie genoeg selfverantwoordelikheid om met die Alfa-faktore onder hul beheer te woeker en midde-in ʼn moeilike omgewing sukses te behaal nie. Ons kan nie keer dat die “Taalsee” rondom ons onstuimig, gevaarlik en selfs ʼn bestaansbedreiging word nie, maar ons kan ons skip sterk genoeg probeer maak om die storms te trotseer.

Daarom kan en moet ons gaan leer by die beste wenpraktyke van uitnemende instellings op die sake-, kerklike, kunste-, kulturele en ander gebiede. Lees gerus in hierdie verband die boeke van die Amerikaanse bestuurskundige Jim Collins, soos “Good to Great in the Social Sectors”. Wat Collins uniek onder die bestuursghoeroes maak, is juis dat hy uitdruklik sê dat burgerlike instellings nie “sakebeginsels” moet gebruik om van “Good to Great” te gaan nie, maar universele bestuursbeginsels.

Natuurlik is daar ʼn wêreld se verskil tussen ʼn besigheid wat op wins ingestel is en ʼn instelling wat op die bevordering van sy missie soos taal ingestel is. Maar dit kan nie kwaad doen om te kyk wat ons by sake-instellings kan leer nie. Daarom kan ons deur middel van ʼn vergelyking tussen “Staal en Taal” die punt maak dat ons self verantwoordelikheid vir ons instellings en ons taal se sukses moet neem.

 

2. Vergelyking van Staal en Taal voor en na 1994

 

 Staal

 Taal

Makro-omgewing:Stabiel en voorspelbaarStabiel en voorspelbaar
Regulatoriese raamwerk:Vriendelik-beskermendVriendelik-beskermend
Markaandeel:Dominante markaandeel (kunsmatig?)Dominante markaandeel (kunsmatig?)
Mededingende posisie:Baie goed (markleier)Baie goed (markleier)
Doel:Staal vir die nasie (nie wins)Taal vir die nasie
Bestuur:Burokraties-institusioneelBurokraties-institusioneel
Navorsing en ontwikkeling:Laag, fokus op instandhoudingHoog a.g.v. staatsteun/energie
Kliëntelojaliteit:HoogHoog
Finansiële status:VeiligGoed a.g.v. staatsteun, sentiment
Lewensiklus:Volwasse stadiumJeugdige volwassene
InfrastruktuurBruikbaar tot goedBaie goed
Opsommend:Baie suksesvol kragtens mandaat en danksy beskermingWonder van Afrikaans

 

2.2  Na oorgang van 1994

Makro-omgewing:Onstabiel en onvoorspelbaarOnseker; afsydige mark
Regulatoriese raamwerk:Beskerming verval oornag – oop mededingingBeskerming verval oornag, benadeling
Markaandeel:Val vinnigVal teen verwagting vinnig
Mededingende posisie:Skielike mededinging met wêreldgrotesSkielik ongelyke mededinging met wêreldgrotes en vyandige ideologie(Engels word amptelik bevoordeel)
Doel:WinsDoelloos
Bestuur:Burokraties-institusioneelBurokraties-institusioneel sonder magsbasis
Navorsing en ontwikkeling:Laag, fokus op instandhoudingLaag
Kliëntelojaliteit:Val vinnig, prys enigste maatstafVal vinnig a.g.v. nuwe bedeling
Finansiële status:Verswak skerp: krisisVerswak skerp: krisis
Lewensiklus:Bedreigde staal in nuwe wêreldBedreigde taal in nuwe wêreld
Opsommend:BestaanskrisisBestaanskrisis

 2.3  Bestuurstrategie

Bestuur:Nuwe entrepreneuriese bestuurStatus quo
Gehalte:VerbeterVerswak
Infrastruktuur:Bou fabriekeTransformeer “fabrieke” (instellings)
Navorsing en ontwikkeling:Hoog, fokus op innovasieNeem verder af a.g.v. min bronne
Samesmeltings/OornamesKonsolideer, internasionale vennootskapGeen, almal probeer orals
Bemarking:Aktief en uitwaartsMin, behalwe kunstefeeste
Produksie:Domineer nismarkte met nisprodukteMeer taalverbruik as taalproduksie.  Kunstefeeste vul behoefte, groeiTaalproduksie kwyn
Finansies:Belê, wed op wenners, entrepreneuriesBeroerd
Opbrengs:Styg na bestuurstrategie“Taalopbrengste” neem af
Regulatories:Slaag ten spyte van regeringBeskuldig negatiewe regulatoriese omgewing vir mislukking
Beleggings:Styg a.g.v. opbrengsteKwyn a.g.v. taalstatus“Taalwelsyn”
OPSOMMING:Daar’s lewe ná 1994Groeiende bestaanskrisis

Afsluiting

Taal is oneindig belangriker as Staal. Daarom  moet ons meer en beter doen as die gewone besigheidsbeginsels en -bestuurders om in ʼn moeilike omgewing te kan slaag. Ons moet ons afvra of die Afrikaanse gemeenskap in ons instellings hulle tyd en geld in die FAK sal belê omdat hulle daarvan oortuig is dat ons ʼn goeie “opbrengs” vir Afrikaans bied? Indien nie, moet ons ons instellings verbeter en verander om ons taalgemeenskap se steun te verdien. Daar is algemene maatstawwe vir “beleggings” wat as vertrekpunt kan dien. Ons is immers self verantwoordelik vir die toekoms van ons taal.

 

 

No comments yet.

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.